Ia dipanggil penyakit senyap bukan tanpa sebab. Ketahui kenapa dan apa yang boleh anda lakukan sebelum terlambat.
Malaysia adalah antara negara dengan kadar penyakit buah pinggang kronik yang paling tinggi di Asia. Lebih membimbangkan, kajian menunjukkan bahawa lebih daripada 90% pesakit buah pinggang kronik di peringkat awal tidak mengetahui bahawa mereka menghidapi penyakit ini.
Mereka tidak mengetahuinya bukan kerana mereka tidak mengambil peduli. Mereka tidak mengetahuinya kerana penyakit buah pinggang memang tidak menunjukkan simptom yang jelas pada peringkat awal. Apabila simptom mula dirasai, buah pinggang mungkin sudah kehilangan lebih daripada separuh fungsinya.
Artikel ini akan membantu anda memahami mengapa penyakit ini begitu mudah terlepas pandang, siapa yang berisiko tinggi, dan apa yang boleh anda lakukan untuk melindungi diri dan keluarga anda.
Mengapa Penyakit Buah Pinggang Dipanggil “Penyakit Senyap”?
Buah pinggang adalah organ yang sangat berdaya tahan. Ia mampu terus berfungsi walaupun sudah mengalami kerosakan yang ketara. Inilah yang membuatnya berbahaya. Tubuh badan tidak akan menghantar sebarang isyarat kesakitan yang jelas sehingga kerosakan sudah berada pada tahap yang serius.
Berbeza dengan sakit gigi atau sakit perut yang segera memberitahu anda bahawa ada sesuatu yang tidak kena, penyakit buah pinggang kronik boleh berkembang dalam badan selama bertahun-tahun tanpa anda menyedarinya. Pada masa diagnosis dibuat, ramai pesakit sudah berada di tahap empat atau tahap lima, iaitu hanya selangkah sebelum memerlukan dialisis.
Siapa Yang Paling Berisiko di Malaysia?
Terdapat beberapa kumpulan yang mempunyai risiko lebih tinggi untuk menghidapi penyakit buah pinggang di Malaysia:
1. Penghidap Diabetes
Diabetes adalah punca utama penyakit buah pinggang kronik di Malaysia. Paras gula darah yang tinggi secara berterusan merosakkan saluran darah halus dalam buah pinggang, melemahkan keupayaannya untuk menapis darah dengan berkesan. Ramai penghidap diabetes tidak menyedari bahawa buah pinggang mereka telah terjejas sehingga kerosakan sudah ketara.
2. Penghidap Tekanan Darah Tinggi
Tekanan darah tinggi atau hipertensi adalah punca kedua terbesar penyakit buah pinggang di Malaysia. Tekanan darah yang tidak terkawal merosakkan saluran darah dalam buah pinggang secara perlahan-lahan, menjejaskan fungsi penapisan darah dari masa ke masa.
3. Mereka Yang Mempunyai Sejarah Keluarga
Jika ada ahli keluarga terdekat yang pernah atau sedang menghidapi penyakit buah pinggang, risiko anda untuk menghidapinya adalah lebih tinggi. Faktor genetik memainkan peranan penting dalam kerentanan seseorang terhadap penyakit ini.
4. Mereka Yang Berusia Lebih 60 Tahun
Fungsi buah pinggang secara semula jadi akan menurun seiring dengan peningkatan usia. Warga emas yang turut menghidapi diabetes atau tekanan darah tinggi berada dalam kategori risiko yang sangat tinggi.
5. Mereka Yang Kerap Mengambil Ubat Tahan Sakit
Pengambilan ubat tahan sakit seperti ibuprofen dan diclofenac secara kerap dan dalam jangka masa panjang tanpa pengawasan doktor boleh merosakkan buah pinggang secara perlahan-lahan. Ini adalah tabiat yang sangat biasa di kalangan rakyat Malaysia namun jarang disedari bahayanya.
Simptom Penyakit Buah Pinggang Yang Perlu Diberi Perhatian
Walaupun penyakit buah pinggang sering tidak menunjukkan simptom pada peringkat awal, terdapat beberapa tanda yang mungkin muncul apabila kerosakan semakin bertambah. Jangan abaikan simptom-simptom berikut:
Simptom Fizikal
- Keletihan melampau walaupun sudah cukup tidur dan berehat
- Bengkak pada kaki, buku lali, atau tangan akibat cecair berlebihan yang tidak dapat dibuang
- Sesak nafas tanpa sebab yang jelas, terutamanya semasa melakukan aktiviti ringan
- Kulit kering dan gatal yang berterusan tanpa sebab dermatologi yang jelas
- Sakit atau tekanan di bahagian belakang badan, terutamanya di bawah tulang rusuk
Perubahan Pada Air Kencing
- Kerap membuang air kencing terutamanya pada waktu malam
- Air kencing berbuih yang menandakan terdapat protein berlebihan dalam air kencing
- Air kencing berdarah atau berwarna gelap yang luar biasa
- Jumlah air kencing yang berkurangan secara ketara
Simptom Lain
- Mual dan muntah tanpa sebab yang jelas
- Hilang selera makan walaupun tidak sakit
- Rasa logam dalam mulut atau nafas berbau yang tidak berkaitan dengan kebersihan mulut
- Sukar menumpukan perhatian atau berasa keliru
Mengapa Ramai Rakyat Malaysia Terlewat Mendapat Diagnosis?
Selain daripada sifat senyap penyakit ini, terdapat beberapa faktor khusus yang menyebabkan ramai rakyat Malaysia lewat mendapatkan diagnosis:
Budaya “Tunggu Teruk Dulu”
- Ramai rakyat Malaysia, terutamanya golongan yang lebih tua, mempunyai tabiat untuk menunggu sehingga simptom menjadi sangat teruk sebelum berjumpa doktor. Sakit ringan, keletihan, dan bengkak kecil sering dianggap sebagai tanda keletihan biasa atau penuaan semula jadi.
Kurang Kesedaran Tentang Kepentingan Saringan
- Ujian saringan buah pinggang seperti ujian darah dan ujian air kencing adalah mudah, murah, dan boleh mengesan masalah buah pinggang pada peringkat awal. Namun, ramai yang tidak menjalani ujian ini secara berkala, terutamanya mereka yang menghidapi diabetes atau tekanan darah tinggi.
Pergantungan Kepada Ubat Tradisional
- Malaysia mempunyai tradisi penggunaan ubat-ubatan herba dan tradisional yang kukuh. Walaupun ada yang bermanfaat, sesetengah ubat tradisional mengandungi bahan yang boleh merosakkan buah pinggang jika diambil tanpa kawalan. Penggunaan ubat tradisional tanpa pengetahuan doktor boleh memperburuk keadaan buah pinggang tanpa disedari.
Langkah Pencegahan Yang Boleh Anda Ambil Sekarang
Berita baiknya adalah penyakit buah pinggang boleh dicegah atau diperlahankan jika dikesan awal dan langkah-langkah yang betul diambil:
Jalani Saringan Kesihatan Secara Berkala
Jika anda menghidapi diabetes, tekanan darah tinggi, atau mempunyai sejarah keluarga dengan penyakit buah pinggang, jalani ujian darah dan ujian air kencing sekurang-kurangnya sekali setahun. Ujian GFR dan kreatinin serum boleh mengesan kerosakan buah pinggang jauh sebelum simptom muncul.
Kawal Diabetes dan Tekanan Darah
Mengawal paras gula darah dan tekanan darah dalam lingkungan normal adalah langkah pencegahan yang paling berkesan untuk melindungi buah pinggang anda. Ambil ubat seperti yang ditetapkan doktor dan jangan sesekali berhenti mengambil ubat tanpa perbincangan terlebih dahulu.
Minum Air Yang Mencukupi Kekal terhidrasi dengan minum air yang mencukupi setiap hari membantu buah pinggang menjalankan fungsi penapisan dengan lebih cekap. Kurangkan pengambilan minuman manis, minuman berkarbonat, dan alkohol yang memberikan beban tambahan kepada buah pinggang.
Elakkan Pengambilan Ubat Sembarangan
Jangan ambil ubat tahan sakit atau suplemen tanpa nasihat doktor, terutamanya jika anda menghidapi diabetes atau tekanan darah tinggi. Sentiasa maklumkan doktor anda tentang semua ubat dan suplemen yang sedang anda ambil termasuk ubat-ubatan herba dan tradisional.
Amalkan Gaya Hidup Sihat
- Bersenam secara sederhana sekurang-kurangnya 150 minit seminggu
- Kurangkan pengambilan garam dalam makanan harian
- Berhenti merokok kerana merokok merosakkan saluran darah termasuk yang terdapat dalam buah pinggang
- Kekalkan berat badan yang sihat untuk mengurangkan tekanan pada organ dalaman
Kesimpulan
Penyakit buah pinggang adalah ancaman kesihatan yang serius di Malaysia, tetapi ia bukan sesuatu yang tidak boleh dicegah atau diurus. Kunci utamanya adalah kesedaran, pengesanan awal, dan tindakan segera.
Jangan tunggu sehingga simptom menjadi teruk untuk mengambil tindakan. Jika anda atau ahli keluarga berada dalam kumpulan risiko tinggi, ambillah langkah proaktif untuk menjalani saringan kesihatan dan berbincang dengan doktor anda tentang kesihatan buah pinggang anda.
Ingatlah, mencegah sentiasa lebih baik daripada mengubati, dan setiap langkah kecil yang anda ambil hari ini boleh membuat perbezaan yang besar untuk kesihatan buah pinggang anda pada masa hadapan.
Jika anda atau ahli keluarga mempunyai sebarang kebimbangan mengenai rawatan dialisis atau ingin mengetahui lebih lanjut tentang perkhidmatan kami, jangan teragak-agak untuk hubungi kami hari ini. Pasukan Gedung Penawar sedia membantu anda.